Geschiedenis
Geschiedenis van Roermond
De Limburgse stad Roermond (of Remunj zoals de locals de stad liefkozend noemen) is geen stad die je alleen bezoekt, het is een stad die je beleeft. Al bijna acht eeuwen is Roermond het kloppend hart van Midden-Limburg. Achter de historische gevels gaan een schat aan verhalen schuil: van heksenprocessen, tot stadsbranden en verwoestingen in de Tweede Wereldoorlog. Door de eeuwen heen is Roermond bestuurd door vijf verschillende landen: Spanje, Frankrijk, Oostenrijk, Duitsland en vervolgens het Koninkrijk der Nederlanden. Van middeleeuwse koopmansstad tot bisschoppelijk centrum, van vestingstad tot designbestemming: Roermond heeft zich steeds opnieuw uitgevonden.
Over de naam Roermond
Oorspronkelijk lag Roermond aan de oever van de Roer. Die rivier bood vis (zelfs zalm!), en stromend vers water. Beide waren belangrijke zaken om te hebben in de Middeleeuwen. Maar om uit te groeien tot stad, had Roermond ook rechtstreekse toegang nodig tot de Maas. Dat lukte in 1342. Dat jaar werd de rivier omgelegd, en lag de stad plotseling aan twéé rivieren. De Maas was dé snelweg voor de handel met de rest van Noordwest-Europa, er werd levendig gehandeld in zout, meel, laken, koren en wijn. Roermond is groot geworden door het goederenvervoer over de Maas.
De naam Roermond komt trouwens niet van ‘monding’. Waarschijnlijk komt de naam van het Latijnse ‘mundium’, dat versterking betekent. De versterking waar de naam Roermond naar verwijst, was een heuvel met een versterkt huis. Die lag vroeger aan Buitenop, ten westen van de stad. De heuvel, en alle gebouwen er op, werden afgegraven rond 1380, om de stad beter verdedigbaar te maken.
Prent door Chr. Schüler (1858) waarop zowel de Roer als Maas zichtbaar zijn.
Middeleeuwen en stadsrechten tot ±1500
In de middeleeuwen groeide Roermond uit van een nederzetting aan de Roer tot een invloedrijke stad in het hertogdom Gelre. De ligging aan de Maas én de Roer maakte het tot een strategisch knooppunt voor handel.
In 1232 kreeg Roermond officiële stadsrechten van graaf Otto II van Gelre. De stad kreeg nu het recht om markten te houden, eigen wetten en bestuur te organiseren en verdedigingswerken te bouwen. Al snel volgden een stadsmuur, stadspoorten en een levendige markt.
Dankzij de scheepvaart op de Maas werd Roermond in 1441 een Hanzestad en lid van het Hanzeverbond, een machtig netwerk van Europese handelssteden. De economische bloei was zichtbaar in de aanleg van havens en pakhuizen langs de Roer. Tegelijkertijd liet de kerk haar stempel na. Abdijen, kloosters en kerken verrezen, waarvan de imposante Onze Lieve Vrouwe Munsterkerk uit de 13e eeuw het beroemdste voorbeeld is – een romaanse parel die nog steeds het stadsbeeld siert.
16e & 17e eeuw: Geloof, oorlog en macht
In de 16e en 17e eeuw kreeg Roermond te maken met grote veranderingen. Overal in Europa laaiden geloofsconflicten op, ook hier in de regio. Terwijl steeds meer steden overgingen op het protestantse geloof, bleef Roermond juist katholiek.
Roermond is sinds 1559 een bisschopsstad. Het Bisdom Roermond is één van de zeven bisdommen in Nederland en komt overeen met de grenzen van de Provincie Limburg.
De stad was herhaaldelijk betrokken bij het geweld van de Tachtigjarige Oorlog, doordat het lag op de grens van de strijdende legers. Roermond wisselde meerdere keren van bezetter: Spaanse troepen, Staatse legers en zelfs Duitse invloeden lieten hun sporen achter.
In deze periode werd Roermond ook bekend om een duister hoofdstuk: de heksenprocessen. In 1613-164 werden 75 vermeende heksen veroordeeld en geëxecuteerd, een van de grootste heksenprocessen in de Nederlanden.
Stadsbranden
Roermond kende twee verwoestende stadsbranden: in 1554 en 1665. Beide branden lieten diepe sporen na in de stad. De brand van 1554 begon door brandstichting en verwoestte een groot deel van de stad. De brand van 1665, tijdens de jaarlijkse kermisprocessie op 31 mei, begon toen een musketkogel op een rieten dak terechtkwam. De harde wind maakte de brand oncontroleerbaar, waardoor bijna de hele stad in vlammen opging.
Na de brand van 1665 werd Roermond herbouwd in steen, met maar liefst 700 huizen die in 1665 en 1666 opnieuw werden opgebouwd. Sinds 1665 wordt elk jaar de Stads-Brandprocessie gehouden, waarbij deelnemers met grote kaarsen Maria vragen om bescherming tegen onheil.
Ingekleurde pentekening: de panden met blauwe daken bleven bij de stadsbrand van 31 mei 1665 gespaard, de panden met rode daken zijn na de brand weer opgebouwd.
© Gemeente Archief Roermond
18e & 19e eeuw: Van Franse tijd tot Koninkrijk der Nederlanden
Stel: je werd geboren in Roermond in 1784. Dan was je Oostenrijker. Maar je ging hier als Fransman naar school in 1798. De Fransen brachten nieuwe wetgeving die de stad moderniseerde op het gebied van bestuur en rechtspraak. Na de nederlaag van Napoleon in 1815 werd Roermond onderdeel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. De stad kreeg steeds meer betekenis als militair en administratief centrum.
In 1815 trouwde je in Nederland, maar je kind in 1830 was een geboren Belg. Jarenlang was jullie woonplaats daarna aangesloten bij de Duitse Bond. Maar bij je dood in 1869 stierf je tóch als Nederlander. En de hele tijd was je Roermondenaar! In de stenen cirkel op de Markt ontdek u wie vroeger allemaal over Roermond heersten.
Roermond is pas sinds 1867 een honderd procent Nederlandse stad. Eeuwenlang hoorde de stad bij de Zuidelijke Nederlanden. Daaraan kwam in 1839 definitief een einde, toen Limburg werd losgemaakt van België. Vanaf dat moment hoorden Roermond en Limburg nog een tijdlang én bij het Koninkrijk der Nederlanden, én bij de Duitse Bond. De banden met Duitsland werden uiteindelijk in 1867 doorgesneden.
In de 19e eeuw werd er veel geïnvesteerd in de infrastructuur, waaronder de aanleg van kanalen en de bouw van een spoorlijn, wat de economische groei bevorderde.
20e eeuw: Oorlog en wederopbouw
In de 20ste eeuw werd Roermond hard getroffen door de Tweede Wereldoorlog. Die oorlog begon voor Nederland in Roermond. Daar werd op 10 mei 1940 het eerste schot van de oorlog gelost, door een oplettende Nederlandse soldaat. Duitse militairen waren op de avond van 9 mei Nederland ingetrokken, vermomd als Nederlandse soldaten. Rond half twee ’s nachts passeerde de groep een wachtpost op de Kapellerlaan, op weg naar de Maasbrug. De Duitsers wilden die innemen. Sergeant Oele kreeg argwaan, omdat géén van de soldaten onderscheidingstekens droeg. Hij zette de achtervolging in en opende het vuur met zijn collega’s. Gealarmeerde Nederlandse militairen bliezen de bruggen over de Maas op, net voordat de hoofdmacht van de Duitsers aan de oever verscheen. Hoewel de Nederlanders dapper vochten, was Roermond tegen negen uur ’s ochtends in handen van de Duitsers. De oorlog in Roermond was begonnen.
Het zou een lange oorlog worden. Roermond zou pas als één van de laatste plaatsen in het zuiden worden bevrijd. Van september 1944 tot maart 1945 lag de stad in de frontlinie: de Geallieerden lagen op de Westoever van de Maas, de Duitsers op de Oostoever. De stad werd kapotgeschoten. Veel woningsn en historische gebouwen, waaronder de Sint-Christoffelkathedraal, liepen schade op. Viervijfde van de bevolking werd eind januari 1945 geëvacueerd. Roermond was een spookstad geworden. De wederopbouw zou 15 jaar duren.
Na de oorlog begon Roermond aan een periode van herstel en groei. De industrie nam een prominente plaats in, met name de textiel- en meubelindustrie, die de economie van de stad sterk beïnvloedde. Dit leidde ook tot een groei van de bevolking en een uitbreiding van de stad.
21ste eeuw: Duurzaam en toeristisch
In de 21ste eeuw heeft Roermond zich gepositioneerd als een toeristische bestemming. Naast de beroemde Designer Outlet Roermond heeft de stad haar historische gebouwen gerenoveerd en nieuwe wijken ontwikkeld. Roermond is niet alleen een stad die zijn verleden omarmt, maar ook een stad die duurzaam en inclusief verder groeit.
Beleef vandaag de geschiedenis van Roermond
Historiehuis: Wil je meer ontdekken over de geschiedenis van Roermond? Bijvoorbeeld over de Romeinse oorsprong, de heksenverbranding, de moord op de Kartuizers door legers van Willem van Oranje of over haar rol als bisschopsstad. Breng dan een gratis bezoek aan het Historiehuis (in het gebouw van de Bibliotheek, Neerstraat 11).
Cuypershuis: Verreweg de beroemdste Roermondenaar is de architect/ontwerper dr. Pierre Cypers. Zijn invloed is op veel plaatsen in de binnenstad terug te zien, zoals de sierlijke (muziek) Kiosk op het Munsterplein (waar nog steeds in de weekenden concerten worden gegeven), de Munsterkerk en het Cuypershuis.
Bezienswaardigheden: bezoek en ontdek o.a. de Sint-Christoffelkathedraal, de Munsterkerk, de Rattentoren (de laatste stadstoren van Roermond incl. Middeleeuwse maquette) en het Stadhuis.
Evenementenkalender: jaarlijks zijn er verschillende evenementen die de rijke geschiedenis van onze stad eren, bijv. de Stads-Brandprocessie, diverse herdenkingen en de Open Monumentendagen.
